Giải Pháp Phòng Chống Đột Quỵ Tấn Công Vào Mùa Đông?

Trong bối cảnh ngày nay, tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ ở Việt Nam đang tăng lên đáng kể, là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Ngoài ra, đột quỵ (đột quỵ não) còn gây ra nhiều biến chứng ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng sống của bệnh nhân như liệt nửa người, tàn phế, rối loạn cảm xúc, trầm cảm… Đặc biệt, khi thời tiết chuyển lạnh, rét đậm rét hại có thể làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về tim và tuần hoàn, chẳng hạn như đau tim và đột quỵ tăng gấp đôi bình thường. 

Theo số liệu thống kê mới nhất năm 2024, những ngày rét đậm tại Miền Bắc, các bệnh nhân vào cấp cứu tại Trung tâm cấp cứu A9, Trung tâm đột quỵ, Trung tâm thần kinh Bệnh viện Bạch Mai đều tăng ít nhất 10-15%. Tại Trung tâm Thần kinh, mỗi ngày thường tiếp nhận 60-70 ca mỗi ngày, bệnh nhân mắc đa bệnh lý, từ đột quỵ não, chảy máu dưới nhện, huyết khối tĩnh mạch não, viêm não tự miễn…

Mối quan hệ giữa thời tiết lạnh và sức khỏe tim mạch

Tim và mạch máu luôn thích nghi với môi trường và những gì đang diễn ra bên trong cơ thể để giữ cho máu lưu thông. Mục đích là để các bộ phận khác nhau của cơ thể nhận được oxy và chất dinh dưỡng cần thiết. Khi cơ thể lạnh, hệ thống thần kinh sẽ hoạt động để ngăn nhiệt độ cơ thể giảm xuống và giữ cho các cơ quan quan trọng hoạt động.

Khi cơ thể nhiễm  lạnh, các mạch máu ở da, ngón tay và ngón chân sẽ thu hẹp lại, do đó lượng nhiệt bị mất sẽ ít hơn. Nhưng sự thu hẹp này (được gọi là “co mạch”) tạo ra nhiều áp lực hơn trong phần còn lại của tuần hoàn, đồng nghĩa với đó tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi khắp cơ thể, làm tăng nhịp tim và huyết áp. Đây là phản ứng bình thường của cơ thể đối với cơ thể người, nhưng đối với những người vốn đã có bệnh nền, các áp lực này có thể tạo ra các triệu chứng về tim, đặc biệt là đột quỵ, tai biến mạch máu não.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Minh Đức, Khoa Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, nhiều nghiên cứu trên thế giới cũng như trong nước đã khẳng định, đột quỵ có mối liên quan mật thiết với thời tiết.

Vì sao mùa lạnh dễ bị đột quỵ?

Khi nhiệt độ giảm xuống, cơ thể con người có phản xạ tăng tiết catecholamine nhằm co các mạch máu ngoại vi để giữ nhiệt làm ấm cơ thể. Khi co mạch sẽ làm tăng trương lực mạch máu dẫn đến huyết áp tăng cao. Điều này khiến cho người bệnh dễ bị chảy máu trong não, gây nên xuất huyết não, đặc biệt ở các bệnh nhân có kèm theo xơ vữa động mạch.

Thêm vào đó, hiện tượng co mạch giúp giữ cơ thể không mất nước cũng làm tăng độ nhớt máu. Nhiệt độ giảm cũng làm cơ thể tăng sản xuất hồng cầu và tiểu cầu nhằm tăng sự trao đổi chất của cơ thể, dẫn đến máu vón cục tạo thành cục máu đông. Từ đó, tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu, dễ dẫn đến nhồi máu não.

Những nguyên nhân gia tăng đột quỵ mùa lạnh

Xuất huyết não: Thời tiết lạnh có thể làm co các mạch máu, làm tăng áp lực lên mạch máu và dẫn đến tăng huyết áp, từ đó dẫn đến xuất huyết não – nguyên nhân đột quỵ phổ biến.

Tắc nghẽn mạch máu: Khi trời lạnh, cơ thể sản xuất nhiều hồng cầu lẫn tiểu cầu, làm cho máu vón cục và hình thành máu đông, dẫn đến đột quỵ do tắc nghẽn mạch máu não

Béo phì: Trong thời tiết lạnh, chúng ta thường ít vận động hơn, dẫn đến tăng trọng lượng, tăng nguy cơ béo phì – một trong những yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ.

Thực phẩm: Mùa lạnh làm chúng ta có xu hướng tiêu thụ các loại thực phẩm giàu năng lượng, bao gồm các loại thực phẩm nhiều chất béo, giàu calo. Điều này cũng làm tăng nguy cơ bị đột quỵ mùa lạnh.

Viêm nhiễm: Mùa lạnh thường liên quan đến tăng số ca nhiễm viêm phổi và cảm cúm. Các bệnh này có thể gây viêm, làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Trầm cảm: Thiếu ánh nắng mặt trời, thiếu hoạt động thể chất và không thể ra ngoài vào mùa lạnh đều đã được chứng minh là góp phần gây ra trầm cảm theo mùa vào mùa đông. Và trầm cảm cũng được chứng minh là có liên quan đến việc tăng nguy cơ đột quỵ và dẫn đến hậu quả đột quỵ nặng hơn.

Dấu hiệu nhận biết đột quỵ sớm

Các dấu hiệu đột quỵ mùa lạnh cũng tương tự như các dấu hiệu đột quỵ thông thường. Bạn có thể dựa theo nguyên tắc F.A.S.T đột quỵ để có thể nhận biết dấu hiệu đột quỵ, bao gồm:

F (Face – Khuôn mặt): Người bệnh có dấu hiệu chảy xệ một bên gương mặt, mí mắt sụp xuống. Có thể yêu cầu người bệnh cười để quan sát 2 bên mặt mất cân đối, méo lệch qua 1 bên.

A (Arms – Cánh tay): Dấu hiệu đột quỵ phổ biến chính là yếu, tê liệt một bên tay hoặc một bên cơ thể. Người bị đột quỵ không thể cùng lúc nâng hai tay lên cao qua đầu, nâng thẳng tay. Một số trường hợp người bệnh có thể nâng hai tay nhưng sau đó một tay rơi xuống ngay lập tức.

S (Speech – Lời nói): Người bệnh nói lắp, nói khó hiểu, khó nói hết một câu hoàn chỉnh,… là những dấu hiệu đột quỵ mùa lạnh bạn nên chú ý.

T (Time – Thời gian): Khi thấy một người có một hoặc nhiều dấu hiệu giống với mô tả về dấu hiệu FAST đột quỵ, cần hành động ngay lập tức để giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời, hạn chế biến chứng do đột quỵ.

Ngoài các triệu chứng trên, còn có một số dấu hiệu đột quỵ khác như đau đầu dữ dội, chóng mặt, mất thăng bằng, suy giảm thị lực, khó khăn trong việc nuốt,…

Làm gì để phòng tránh và ngăn ngừa đột quỵ vào mùa lạnh?

Để phòng đột quỵ mùa lạnh, ngoài việc kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, bệnh tim mạch; sử dụng thuốc chống đông máu; có chế độ ăn lành mạnh; tránh căng thẳng, stress trong cuộc sống; thì cần một số lưu ý riêng về chăm sóc sức khỏe trong mùa lạnh.

Nên vận động nhẹ nhàng từ 3 – 5 phút trước khi xuống giường vào buổi sáng. Giữ nhiệt độ trong nhà cân bằng, không để xuống thấp dưới 25 độ và cân bằng với nhiệt độ ngoài trời. Uống nước ấm, hạn chế ăn đồ lạnh. Không tắm trễ cũng như không tắm nước lạnh, sử dụng nước ấm khoảng 37 độ C là phù hợp nhất.

Việc giữ ấm cơ thể, nhất là vùng đầu và cổ trong mùa lạnh rất quan trọng. Cần lưu ý việc thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể gây sốc nhiệt. Khi tham gia hoạt động thể chất, nên mặc nhiều lớp áo, khi cơ thể ấm lên sau vận động thì có thể cởi bỏ bớt và mặc vừa đủ giữ ấm cơ thể. Nếu đang hoạt động ngoài trời lạnh và thấy mình đổ mồ hôi, như vậy cơ thể đang bị quá nóng và không ổn; nhất là đối với người có bệnh tim mạch thì tốt nhất nên nghỉ ngơi, cởi bớt áo khoác và vào ngay trong nhà.

Tăng cường hoạt động thể dục nhẹ nhàng 30 phút mỗi ngày để hỗ trợ tim mạch cần tuân theo nguyên tắc không hoạt động quá sức. Bởi khi trời lạnh, cơ thể chúng ta phải gắng sức hơn bình thường nhằm giữ nhiệt độ cơ thể ổn định. Do vậy, việc đi bộ nhanh hơn bình thường gặp khi gió lạnh thổi vào mặt và cơ thể cũng đã là gắng sức.

Tránh uống rượu trước khi ra ngoài trời vì rượu làm giãn nở các mạch máu trên da, khiến cơ thể cảm thấy ấm hơn trong khi thực sự lấy đi nguồn nhiệt ra khỏi các cơ quan quan trọng làm cho bản thân người uống rượu không biết được cơ thể bị mất nhiệt.

Đặc biệt, cần chủ động bảo vệ sức khỏe với Dược phẩm được chiết xuất tự nhiên Tinh Dầu Thông Đỏ Viko – Thông kinh lạc, hoạt khí huyết, có tác dụng kích thích enzyme AMPK (Adenosin Monophosphate-activated Protein Kinase) làm giảm tổng hợp acid béo, giảm sinh tổng hợp cholesterol và biệt hóa tế bào mỡ. Từ đó, giảm sản xuất mỡ “xấu” như LDL, triglyceride và bào mòn dần các mảng xơ vữa bám trong lòng mạch giúp thông huyết mạch không chỉ ở các mạch máu lớn mà còn tại vi tuần hoàn, giúp cả hệ thống mạch máu được khỏe mạnh, tăng độ đàn hồi của mạch máu, giúp máu lưu thông tốt hơn. Tác dụng này góp phần ổn định huyết áp, giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và ngăn ngừa các biến chứng mạch máu ở bệnh nhân tiểu đường. 

Xem thêm: Tác dụng của tinh dầu thông đỏ là gì?